Od początku roku szkolnego 2026/2027 szkoły i przedszkola muszą stosować zmienione wymogi Ministerstwa Zdrowia dotyczące żywienia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 197) wprowadza m.in. większy udział warzyw i produktów pełnoziarnistych w jadłospisach oraz ograniczenia w stosowaniu gotowych koncentratów i słodkich przekąsek na terenie placówek. Rodzice w niektórych szkołach na Śląsku zgłaszają, że nowe potrawy — zwłaszcza te oparte na nasionach roślin strączkowych — spotykają się z wybiórczością dzieci.
Co konkretnie zmienia się w jadłospisach?
Rozporządzenie nakłada obowiązek planowania jadłospisów w ujęciu dekadowym, a także wymienia listę produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie szkół. Na talerzach ma być wyraźnie więcej warzyw niż owoców. Ponadto każde tygodniowe menu powinno zawierać co najmniej jedną potrawę przygotowaną wyłącznie z roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych. Szkoły mają również ograniczyć potrawy smażone — w tygodniu szkolnym można je serwować maksymalnie dwa razy, przy użyciu oleju rzepakowego rafinowanego lub oliwy z oliwek. Nowe przepisy regulują też skład napojów przygotowywanych na miejscu, dopuszczając maksymalnie 5 g cukru na 250 ml.
Dlaczego część dzieci odmawia nowych posiłków?
Rodzice i dyrektorzy wskazują na kilka przyczyn. Pierwsza to przyzwyczajenie do znanych potraw i opór przed nowymi smakami oraz konsystencjami. W jednym z listów od matki z województwa śląskiego opisano, że w klasie 22-osobowej obiad spróbowały jedynie cztery dzieci, a większość nie wzięła talerzy. Drugim czynnikiem są walory sensoryczne potraw — zapach, wygląd i konsystencja mogą zniechęcać. Trzeci element to sposób podawania: kuchnie szkolne, które wprowadzają strączki „na widoku”, spotykają się z większym oporem niż te, które stosują znane formy potraw, na przykład kotlety lub klopsy z dodatkiem strączków.
Kto nadzoruje wdrożenie i jakie są praktyczne wymagania?
Wdrażanie nowych zasad monitoruje Państwowa Inspekcja Sanitarna. Inspektorzy mogą przeprowadzać kontrole bez zapowiedzi i sprawdzają m.in. zgodność używanych produktów z zamkniętym katalogiem dozwolonych grup żywności oraz przestrzeganie limitów cukru, soli i tłuszczu. Rozporządzenie określa także wymogi dotyczące informacji o alergenach, które powinny być dostępne w miejscu wydawania posiłków. Dodatkowo dokument wskazuje, jak liczyć udział posiłków w dziennym zapotrzebowaniu energetycznym w ujęciu dekadowym.
Poseł Marcin Józefaciuk zwraca uwagę na praktyczne wyzwania: konieczność szkoleń dla personelu kuchennego, wsparcie dietetyków oraz monitorowanie nie tylko serwowanych potraw, ale też tego, ile posiłków dzieci faktycznie zjadają. Kilka szkół na Śląsku prezentuje przykładowe jadłospisy, które pokazują różne sposoby wprowadzania zmian — od bezpośredniego serwowania dań strączkowych po ich włączanie w znane formy kulinarne. Jednym z konkretnych zapisów jest też obowiązek gotowania co najmniej dwóch zup tygodniowo na wywarach warzywnych.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 197) weszło w życie, a Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi kontrole. Inspekcje mogą być prowadzone bez zapowiedzi.
