Limit dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast obowiązuje od zmian przyjętych w 2018 roku. Ostatnie wybory samorządowe odbyły się 7 kwietnia 2024, a dogrywki przeprowadzono 21 kwietnia 2024 roku. Kadencja trwa pięć lat, dlatego kolejne wybory planowane są na 2029 rok. Jeśli prawo pozostanie bez zmian, część urzędujących włodarzy w województwie śląskim nie będzie mogła wystartować ponownie.
Kogo obejmuje przepis o dwóch kadencjach?
Przepis dotyczy osób, które pełniły funkcję wójta, burmistrza lub prezydenta już przez dwie kadencje liczonych od wyborów z 2018 roku. Analizy krajowe wskazują, że skala efektu jest duża — badania Unii Metropolii Polskich i innych analiz pokazują, że limit uderzy w znaczną część samorządów: około 65% gmin wiejskich oraz 56% gmin miejskich i miejsko-wiejskich. W praktyce oznacza to konieczność wyboru nowych włodarzy w ponad 1 500 gmin w całym kraju.
Jakie propozycje zmian zgłasza PSL i na jakim etapie jest procedura?
Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawiło projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego zakładający całkowite zniesienie ograniczenia liczby kadencji. Projekt złożyła grupa posłów PSL–Trzeciej Drogi w lipcu 2025 roku, a temat ponownie podniesiono we wrześniu 2026 roku. W Sejmie nie przeszedł wniosek o odrzucenie projektu — w głosowaniu 201 posłów poparło odrzucenie, 213 było przeciw, a 4 wstrzymało się — co oznacza, że projekt nie został skreślony z dalszego procedowania. Podczas drugiego czytania, 8 stycznia 2026 roku, projekt skierowano z powrotem do komisji i według karty procesu legislacyjnego pozostawał w komisji we wrześniu 2026 roku.
Jakie skutki dla lokalnych społeczności i jakie argumenty padają w debacie?
Zwolennicy zniesienia ograniczenia, w tym PSL i część przedstawicieli samorządów, argumentują, że decyzję powinni podejmować wyborcy, a nie ustawowe limity. Wiceszef PSL i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz wskazywał na potrzebę doświadczenia i stabilności władz lokalnych w zarządzaniu kryzysowym. Przeciwnicy dwukadencyjności podkreślają, że limit zapobiega utrwalaniu lokalnych układów i sprzyja rotacji kadr. W konsultacjach społecznych nad projektem PSL uczestniczyło blisko 2,8 tys. osób; większość zgłosiła sprzeciw wobec zniesienia limitu.
Co to oznacza dla wyborów w 2029 roku?
Stan prawny decydujący o możliwościach kandydowania na kadencję 2029 roku zależy od wyniku prac legislacyjnych. Jeżeli projekt PSL zostanie uchwalony i podpisany przed formalnym ustaleniem terminów zgłaszania kandydatów, ograniczenie może zostać zniesione. Jeśli procedura zakończy się później lub projekt nie uzyska dalszego poparcia, obowiązujące zasady pozostaną, a wybrani od 2018 r. włodarze, którzy już odbyli dwie kadencje, nie będą mogli ubiegać się o kolejną.
Projekt PSL zawiera też propozycję zniesienia zakazu jednoczesnego kandydowania na funkcję wójta, burmistrza czy prezydenta miasta oraz do rady powiatu i do sejmiku województwa. Na tym etapie projekt pozostawał w komisji sejmowej.
Wyrok co do kształtu prawa zapadnie w parlamencie. Termin następnych wyborów samorządowych to rok 2029.
