Pomnik znajduje się w południowej części Katowic, przy alei Wojciecha Korfantego blisko ronda im. gen. Jerzego Ziętka, w obrębie parku Powstańców Śląskich. Wyróżnia go kompozycja trzech skrzydeł orła i centralny płaski znicz, ustawione na sztucznie usypanej skarpie wyłożonej granitem.
Historia
Kamień węgielny pod budowę pomnika wmurowano 3 maja 1966 podczas obchodów jubileuszu Tysiąclecia Państwa Polskiego. Odsłonięcie nastąpiło 1 września 1967. Autorami projektu byli rzeźbiarz prof. Gustaw Zemła i architekt Wojciech Zabłocki, a odlewy wykonano w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych.
Realizacja spotkała się z trudnościami finansowymi. Wojewoda gen. Jerzy Ziętek zabiegał w stolicy o dofinansowanie, a ostateczne sfinansowanie przedsięwzięcia zapewnił Stołeczny Fundusz Odbudowy Stolicy jako dar dla społeczności Górnego Śląska. Pomnik wzniesiono w miejscu cmentarza żołnierzy Armii Czerwonej; ich mogiły ekshumowano i przeniesiono do parku Tadeusza Kościuszki.
Jak wygląda pomnik?
Kompozycję tworzą trzech orlich skrzydeł, które symbolizują trzy powstania śląskie z lat 1919–1921. Elementy odlano z brązu, a przy podstawie ustawiono płaski znicz. Konstrukcja pomnika waży 60 ton, a teren wokół skrzydeł i znicza pokryto granitem.
Na pionowej skarpie od strony ronda pierwotnie umieszczono nazwy miejscowości będących polami bitewnymi. Tablice te zostały skradzione podczas prac przy Drogowej Trasie Średnicowej i przebudowie ronda w latach 2004–2005. Nazwy powróciły na skarpę w 2016 dzięki interwencjom mieszkańców.
Dlaczego pomnik wpisano do rejestru zabytków?
Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach wpisał założenie pomnikowe Pomnika Powstańców Śląskich do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego decyzją z 19 lutego 2024, pod numerem A/1348/24. Do wpisu przyjęto cały kompleks wraz z elementami zagospodarowania.
W rejestrze opisano poszczególne składniki założenia: pomnik w formie trzech odlanych z brązu skrzydeł z płaskim zniczem u podstawy, sztucznie usypaną skarpę zakończoną bastionowo oraz półkolistą ścianą bastionu od strony ronda, rozległy plac wyłożony granitem na skarpie oraz mur od strony południowej z napisem "Warszawa Powstańcom Śląskim".
Park i otoczenie
Drzewostan wokół pomnika to pozostałość ogrodu przy Zamku Tiele-Wincklerów, który istniał w miejscu dzisiejszego Hotelu Katowice i parku Powstańców Śląskich. Lokalizacja związuje pomnik z miejską przestrzenią rekreacyjną i komunikacyjną przy alei Korfantego.
Filatelistyka
Poczta Polska wydała 21 lipca 1967 znaczek pocztowy przedstawiający pomnik Powstańców Śląskich o nominale 60 groszy. Autorem projektu znaczka był Ryszard Dudzicki, a znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Wojciecha Korfantego, 40-959 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (842 opinie)
