Muzeum Historii Katowic gromadzi zbiory dotyczące przeszłości miasta i prowadzi działania wystawiennicze oraz wydawnicze. Instytucja posiada kilka działów merytorycznych, między innymi Dział Historii, Dział Sztuki, Dział Etnologii Miasta, Dział Fotografii oraz Dział Teatralno‑Filmowy. W opiece muzeum pozostaje także drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła w parku Tadeusza Kościuszki.
Jak powstało Muzeum Historii Katowic?
Początki sięgają Sekcji Muzealnej przy Katowickim Towarzystwie Społeczno‑Kulturalnym. Izba Muzealna uruchomiona została w 1972 roku i formalne społeczne Muzeum Historii Katowic otwarto 21 lipca 1976 roku. Placówka rozwijała się dalej przy współpracy z Muzeum Górnośląskim; od 1981 roku funkcjonowała jako jego oddział, a na mocy zarządzenia prezydenta Katowic z 1983 roku stała się samodzielną instytucją.
W latach 1981–2008 muzeum zrealizowało 260 wystaw i wydało 125 publikacji. Prace adaptacyjne siedziby głównej zakończono w połowie lat 80. XX wieku, a kolejnych modernizacji ekspozycji dokonano w latach 2015–2018.
Co znajduje się w najcenniejszych zbiorach?
W kolekcjach muzeum wyróżniają się między innymi 26 portretów Asymetrycznej Damy autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz fotografie Józefa Dańdy i Anny Chojnackiej. W zbiorach są też grafiki i akwarele Pawła Stellera, szkice i portrety Konrada Swinarskiego, porcelana związana z zakładami „Giesche” i huty „Franciszka” oraz obrazy twórców nieprofesjonalnych, takich jak Ewald Gawlik i Paweł Wróbel.
Gdzie mieszczą się oddziały muzeum?
Siedziba główna mieści się w kamienicy mieszczańskiej z początku XX wieku. Dział Etnologii Miasta pracuje w Nikiszowcu w budynku dawnej pralni i magla; przed przekształceniem działała tam Galeria „Magiel”. Obiekt został przejęty przez miasto i poddany remontowi z wykorzystaniem środków unijnych; po adaptacji oddział uroczyście otwarto w kwietniu 2011 roku, a stała wystawa „W pralni i maglu na Nikiszowcu” rozpoczęła działalność w lutym 2013 roku.
Dział Teatralno‑Filmowy funkcjonuje w mieszkaniu, w którym przez ponad trzy dekady żyli i tworzyli Barbara i Stanisław Ptakowie. W tym miejscu otwarto ekspozycję poświęconą ich twórczości oraz Galerię pod 11 dla wystaw czasowych. Pod opieką muzeum pozostaje także zespół drewnianego kościoła pw. św. Michała Archanioła — obiekt prawdopodobnie pochodzący z początku XVI wieku, sprowadzony z Syryni, z zachowanymi polichromiami, kamienną kropielnicą i zabytkowymi rzeźbami.
Co obejmuje wystawa stała "Z dziejów Katowic"?
Wystawa przedstawia dzieje Katowic od najdawniejszych czasów do współczesności i łączy narrację o mieście z historią jego dawnych dzielnic, które niegdyś funkcjonowały jako odrębne osady. Ekspozycja ma formę interaktywną i dostępna jest w języku polskim oraz angielskim.
Pierwsza część ekspozycji zajmuje cztery sale o łącznej powierzchni 125 m², a narratorem tej części jest Dariusz Basiński. Druga część, poświęcona historii miasta od nadania praw miejskich w 1865 roku, prezentowana jest na sześciu salach. Całej wystawie towarzyszy około 500 eksponatów oraz zbiory pocztówek, archiwalnych fotografii i filmów.
Ostatnie istotne wydarzenia
W 2007 roku przed główną siedzibą ustawiono naturalnej wielkości rzeźbę Stanisława Ignacego Witkiewicza autorstwa Tomasza Wenklara. W 2012 roku powstał Dział Grafiki imienia Pawła Stellera, który funkcjonował do 2021 roku. 1 maja 2020 roku muzeum udostępniło 4 tysiące muzealiów w formie elektronicznej. W czerwcu 2026 roku miasto Katowice zakupiło kolekcję 38 obrazów Witkacego za 8 mln zł.
Informacje praktyczne
- Adres: Szafranka 9, 40-025 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 11:00–15:00, wt–pt 10:00–18:00, sob 10:00–16:00
- Telefon: +48322561810
- Strona internetowa: mhk.katowice.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 031 opinii)
