W środku drzew na terenie Ligoty w Katowicach stoi okrągły dom zaprojektowany specjalnie na potrzeby wizyty radzieckiego przywódcy. Rezydencja powstała w 1959 roku według projektu architekta Augusta Boronia i miała zapewniać gościowi komfort, prywatność oraz dyskrecję. Budynek wyróżniał się dużymi przeszkleniami, antresolą i przeszklonym dachem. Obiekt nie spełnił pierwotnego przeznaczenia i przez dekady zmieniał funkcje oraz właścicieli.
Jak powstała willa i dlaczego nie przyjęła Chruszczowa?
Decyzja o budowie rezydencji zapadła w latach 50. XX wieku w związku z planowaną wizytą Nikity Chruszczowa w regionie. Projekt wykonał architekt Augustyn Boroń; bryła budynku jest zaplanowana na planie koła z rozległymi przeszklonymi partiami i dużą antresolą. Oficjalny harmonogram wizyty obejmował nocleg w tej willi po dniach oficjalnych spotkań, jednak plany zmieniono po detonacji ładunku pod kolumną rządową w sosnowieckiej dzielnicy Zagórze. W rezultacie gość spędził noc w innym miejscu i rezydencja nigdy nie przyjęła swego pierwotnego adresata.
Co działo się z willą po 1959 roku?
Po niedoszłej wizycie obiekt wykorzystywano na zamknięte przyjęcia i spotkania partyjnych elit. W 1975 roku budynek przekazano uczelni medycznej i do połowy lat dziewięćdziesiątych działała tu Klinika Endokrynologii Dziecięcej. Prób adaptacji i remontów było kilka, lecz większość prac nie doprowadzono do zakończenia. W kolejnych dekadach pojawiały się różne koncepcje — od sanatorium po kasyno — które nie zostały zrealizowane.
Jaki jest stan willi dziś i jakie są plany zagospodarowania?
Stan konstrukcji i przeszkleń uległ znacznemu pogorszeniu; wiele elementów fasady jest zniszczonych lub zabitych deskami, a wnętrza były przez lata puste. Relacje dotyczące dostępności terenu są niejednolite: część źródeł opisuje teren jako zamknięty z monitoringiem i ochroną, inne relacje podają, że ogrodzenie lub brama bywają uszkodzone, co umożliwia wejście na posesję. W 2023 roku Lasy Państwowe i Śląski Uniwersytet Medyczny zawarły porozumienie zakładające inwestycję wartą 27 milionów zł na utworzenie Centrum Fizjoterapii Pediatrycznej i Onkologicznej, lecz po audytach uczelnia zdecydowała o lokalizacji tej placówki przy ul. Medyków.
Kto formalnie odpowiada za teren?
W odpowiedzi Nadleśnictwa Katowice Joanna Staszewska poinformowała, że grunt, na którym stoi budynek, został przekazany w użytkowanie Śląskiemu Uniwersytetowi Medycznemu. Rzeczniczka ŚUM, Agata Pustułka, przekazała w połowie 2025 roku, że po technicznych analizach uczelnia wybrała inną lokalizację dla zapowiedzianego centrum, lecz ustalenia z Lasami Państwowymi pozostają formalnie w mocy. Konkretne plany co do adaptacji samej willi nie zostały dotąd opublikowane.
Obiekt nadal stoi na uboczu Ligoty, otoczony lasem i widoczny tylko z niewielkiej odległości; grunt jest w użytkowaniu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.
