Śląskie Centrum Wolności i Solidarności działa jako instytucja kultury województwa śląskiego we współpracy z miastem Katowice. Placówka mieści się w adaptowanym budynku dawnego magazynu odzieży roboczej kopalni KWK "Wujek" i prowadzi działalność muzealną oraz edukacyjną związaną z historią ruchów opozycyjnych na Górnym Śląsku.
Historia
Centrum powstało z inicjatywy i jako kontynuacja działań Społecznego Komitetu Pamięci Górników KWK "Wujek". Sejmik Województwa Śląskiego podjął uchwałę intencyjną o utworzeniu placówki 12 września 2011 roku, a umowę o wspólnym prowadzeniu zawarto 16 grudnia 2011. Sejmik nadał centrum statut 19 lutego 2011.
W 2024 roku instytucję uhonorowano Nagrodą im. Wojciecha Korfantego przyznawaną przez Związek Górnośląski. 27 czerwca 2026 roku otwarto nową część o nazwie Centrum Dziewięciu z Wujka, powstałą przez adaptację zabudowy, gdzie wcześniej działała straż pożarna i oddział instalacyjny. W rozbudowanej części znajdują się m.in. sale konferencyjne, przestrzeń na wystawy czasowe, studio nagrań oraz biblioteka z archiwum.
Jakie są cele i formy działalności?
Do zadań centrum należy zachowywanie i upowszechnianie wiedzy o historii NSZZ "Solidarność" na terenie województwa śląskiego, o wprowadzeniu stanu wojennego w latach 1981–1983, o organizacjach i ruchach opozycyjnych oraz o pacyfikacji kopalni Wujek w grudniu 1981. Centrum prowadzi muzeum i wystawę stałą poświęconą tym tematom.
Placówka prowadzi działalność wystawienniczą, dokumentacyjno-archiwistyczną, edukacyjną, naukowo-badawczą oraz wydawniczą. Centrum opiekuje się pomnikiem poległych górników KWK "Wujek" i organizuje konkursy (m.in. "Olimpiada Solidarności"), konferencje naukowe, wystawy czasowe oraz wydarzenia kulturalne. Obiektem badań są również lata panowania ustroju komunistycznego na Górnym Śląsku w latach 1945–1989.
Co to jest Bieg Niepodległości im. Dziewięciu z "Wujka"?
Bieg Niepodległości im. Dziewięciu z "Wujka" zainicjowano w 2013 roku z myślą o młodzieży szkolnej z województwa śląskiego. Każda dziewięcioosobowa reprezentacja klasowa wybierała patrona spośród górników poległych 16 grudnia 1981 roku. Uczestnicy zakładali koszulki z wizerunkiem wybranego patrona. W 2018 roku, we współpracy z firmą Jafi Sport, wydarzenie zyskało ogólnopolski charakter i otwarto je dla dorosłych biegaczy; od tego roku zawody odbywają się w rejonie parku Kościuszki w Brynowie.
Zawody bywają poprzedzone oficjalną częścią rocznicową z udziałem przedstawicieli władz, związków zawodowych, środowisk górniczych i szkół. Bieg rozgrywany jest na trzech dystansach: 200 metrów dla dzieci do 8 lat, 400 metrów dla dzieci i młodzieży od 8 roku życia oraz 10 kilometrów dla uczestników powyżej 16 lat. Trasa prowadzi od pomnika poległych górników KWK "Wujek" przez ulice Dziewięciu z "Wujka", Ligocką, Mikołowską, park Kościuszki, dalej ulicami Kościuszki, Kochanowskiego, św. Jana, przez Rynek i aleję Korfantego, aż do parku Powstańców Śląskich; meta znajduje się przy pomniku.
Informacje praktyczne
- Adres: Wincentego Pola 38, 40-596 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt, cz 10:00–18:00, śr, pt–sob 9:00–16:00
- Telefon: +48324387966
- Strona internetowa: scwis.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,9 (1 399 opinii)
