1 października 2026 roku przypomniano o prawie seniorów do bezpiecznego i godnego życia oraz o problemach, które nieraz pozostają niewidoczne. Wskazano, że część osób starszych aktywnie uczestniczy w życiu społecznym, a jednocześnie niektórzy doświadczają krzywd zarówno fizycznych, jak i niefizycznych. Zwrócono uwagę na fakt, że sprawcą nadużyć często bywa ktoś z najbliższego otoczenia. Komunikat podkreślił również konieczność reagowania sąsiedzkiego i rodzinnego na sygnały wskazujące na zagrożenie.
Jakie formy przemocy dotykają osoby starsze?
Przemoc wobec seniorów może przyjmować różne postaci. Do najczęściej wymienianych należą przemoc psychiczna — np. wyśmiewanie, zastraszanie lub izolowanie — oraz przemoc ekonomiczna, czyli wykorzystywanie funduszy lub majątku bez zgody osoby starszej. Opisano też zaniedbanie podstawowych potrzeb związanych z opieką i leczeniem oraz przemoc fizyczną. Osobną kategorię stanowią oszustwa i manipulacje wykorzystujące zaufanie, samotność lub brak wiedzy o nowoczesnych zagrożeniach.
Jak działają oszuści i jakie są najczęstsze metody?
W komunikacie wskazano, że przestępcy podszywają się pod członków rodziny, pracowników banków lub urzędów. Często stosowana jest metoda «na legendę», a także fałszywe wiadomości SMS, komunikatory i podrabiane strony internetowe służące do wyłudzeń. Zwrócono uwagę na wykorzystywanie silnych emocji i pośpiechu, co zwiększa ryzyko, że senior zgodzi się na przekazanie pieniędzy lub danych. Przykłady zatrzymań i spraw związanych z oszustwami pojawiają się nadal w działaniach policyjnych.
Jak ograniczyć ryzyko zaginięcia i oszustw?
W komunikacie zaproponowano kilka praktycznych rozwiązań. Zalecane są dokumenty kontaktowe noszone przy sobie, na przykład kartka w kieszeni lub opaska z danymi opiekuna. Jako pomocne narzędzia wskazano urządzenia z funkcją lokalizacji — zegarki, opaski czy breloki z GPS — oraz przechowywanie aktualnego zdjęcia bliskiej osoby w telefonie. Dodatkowo warto zadbać o elementy odblaskowe na odzieży lub lasce, by poprawić widoczność po zmroku. W sytuacji utraty kontaktu ze starszą osobą komunikat podkreślił wagę szybkiego zgłoszenia na numer alarmowy 112.
Gdzie uzyskać pomoc?
Osoby dotknięte przemocą, oszustwem lub innymi problemami mogą skorzystać z kilku dostępnych linii wsparcia. Telefon Zaufania dla Osób Starszych działa pod numerem 22 635 09 54 — wsparcie psychologiczne jest dostępne od poniedziałku do piątku w godz. 17:00–20:00, a w środy w dodatkowej dyżurze dla osób z chorobą Alzheimera w godz. 14:00–16:00. Bezpłatna całodobowa pomoc dla osób doznających przemocy domowej dostępna jest pod numerem 800 120 002. Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym udziela całodobowej pomocy pod numerem 800 702 222. W sytuacjach nagłych obowiązuje numer alarmowy 112 lub 997.
Światowy Dzień Ludzi Starszych przypada 1 października.
